TG4 – 20 bliain

 
 

Beidh fiche bliain caite ag TG4 i mbliana, tráthnóna Oíche Shamhna 1996, chraol an stáisiúin don chéad uair riamh. Ach in san scór bliain atá imithe ó shin, cén cruth atá ar an stáisiúin anois?


DÉ gnáth smaoinítear ar TG4 mar an stáisiúin go bhfuil trí clár ar siúl aige; Ros na Rún, Aifric agus Spongebob as Gaeilge. Tá luach agus éagsúlacht ann, áfach, agus fás ollmhór tagtha ar ó tús an stáisiúin, nuair a bhí aidhm acu ach uair amháin de clársceideal Gaeilge i rith an lae don lá atá inniu ann. I 2006 ba é spórt an seánra clár le líon na huaireanta craolta is mó agus tá an cuma ar an scéal gur mar sin atá fós. Craoltar cluichí peile na mban, cluichí rugbaí is mórán eile. Tá sé seo tábhachtach a dhóthain ar roinnt cúis.  Ar an gcéad dul síos, coimeádtar téarmaíocht agus foclóir na spóirt in úsáid agus leathnaítear an saibhreas teanga a bhaineann leo. An taobh beagáinín diúltach ná, ní i gcónaí go bhfaireann daoine ar cluichí ar mhaithe leis an léiritheoir (cé go bíonn siad díreach comh paiseanta agus léitheoirí eile). An dara rud ná gur é TG4  an t-aon áit sa tír go féidir féachaint ar cluichí peile na mban gan freastal orthu, tá an scéal céanna i bhfeidhm le cluichí rugbaí an comórtas Rabo Pro12 (rud a bhí á lorg ag RTÉ) muna bhfuil sintiús spórt agat. Rud mhór faoi TG4 ná an craoladh a rinneadh le linn Corn Domhanda Rugbaí na mBan i 2014.

B’fhéidir gurbh í an rud is tábhachtaí faoi TG4 thar na blianta ná an fás atá tagtha ar na cláracha do pháistí is do dhéagóirí óga. Tá cartúin  cinnte (cuid dóibh athghuthaithe i nGaeilge agus roinnt déanta as Gaeilge d’aon ghnó), ach tá cláracha eile ar nós Is Eolaí Mé agus tóir mhaith orthu. Nuair a cloistear teanga go rialta, déantar an teanga níos furasta a fhoghlaim níos déanaí sa saol. Roinnt de na cláracha  go ndeintear athghuthú orthu, ba cláracha iad a déanadh i mBreatnais ar dtús.

Ábhar ar an stáisiúin a fhaigheann ard mholadh ná na cláracha faisnéise a dtáirgítear. Cláracha faisnéise den scoth a bhíonn ann go minic ach is minic comh maith go mbíonn codanna móra den chlár trí Bhéarla, is amhlaidh go dtarlaíonn a leithéid nuair a nach labhraíonn an duine Gaeilge iad féin. É sin ráite ní i gcónaí go dtarlaíonn sé, bíonn mórán saineolaithe ann agus Gaeilge maith acu.
De bharr na fotheidil a craoltar le gach clár as Gaeilge tá an stáisiúin sothuigthe do chách. Deirtear go faireann mórán daoine nach é Béarla an chéad teanga atá acu ar an stáisiún ar chúis na fotheidil, de bharr go labhraítear ró-thapaidh as Béarla ar stáisiúin eile. Is é an líon Béarla atá ar an gclár an fadhb is mó agus caithfear ceisteanna dáiríre a chur maidir le luach na huimhreacha nuair a cuirtear na cláracha Béarla san áireamh. Le blianta anuas tá mór cláracha teilifíse ar a leithéid de Gossip Girl, Vampire Diaries agus faoi láthair; Friday Night Lights. De bharr de cuirtear fotheidil Béarla leis na cláracha Gaeilge, an ceart fotheidil Gaeilge a chur leis na cláracha Gaeilge
Dar le TG4 go bhfuil 650,000 breathnóir acu in aghaidh an lae, agus thart ar milliún ar laethanta móra ar nós Lá Nollaig. Ar nós gach aon stáisiúin teilifíse, le imeacht aimsire is gá do a bheith in iomaíocht le mórán sintiús éagsúil agus seirbhisí sruthú. Tá thart ar 2% de daonra lucht féachana na tíre ag TG4 in ainneoin seo, cé gurbh í an t-aon stáisiúin Gaelach agus nach bhfuil an comórtas ann do, nó go bhfuil meas ceart ag daoine ar na cláracha a craoltar ann, is líon suntasach é do stáisiúin comh beag.

Ní stáisiún mór í TG4 agus cé go féidir réimse an lucht féachana a leathnú le bunú TG4 player, de bharr an teanga níl cosúlacht ann go mbeadh aon dá gcláracha úr bhunaithe ag barr liosta na breathnóir. Ach é sin ráite, tá líon na breathnóir maith a dhóthain acu i gcomparáid le líon na Gaeilgeoirí sa tír. Cinnte tá an Cuma ar an scéal go bhfuil luach áirithe bainteach leis.


Gluais
Breathnóir– viewer athguthú– dub seirbhísí sruthú– streaming services cláracha faisnéise- documentary programmes

Advertisements