Éagóir chumtha na hailse in Éirinn

 
 

Le haitheantas náisiúnta ar chóir leighis na mná i gcás ailse chíche agus cheirbheacs cén fáth nach bhfuil an t-aitheantas céanna ann i gcás ailse na bhfear?


Le blianta fada anuas tá béim á chur ar fheachtais bainteach le hailse chíche, ach go háirithe, in Éirinn agus ar fud an domhain.  Aithnítear an ribín bándearg mar shiombail idirnáisiúnta na hailse chíche anois. Tá ag eirí go hiontach leis an ribín agus tá méadú ollmhór ar líon na scagthástálacha. Caithfear an cheist a chur; cén chaoi a bhféadfaimis an éifeacht thuas a athdhéanamh i gcás ailse phróstataigh agus uirí na bhfear. Is í ailse phróstataigh an ailse is coitianta i measc na bhfear ach níl feachtas chomh láidir leis an ribín bándearg ar bun go fóill.

Tá clú agus cáil ar “Movember”, feachtas feasachta ailse na bhfear, agus tá éacht déanta ag an ngrúpa chun an náire atá bainteach leis an galar a scriosadh. I 2014, bhailigh “Movember” €1.4m in Éirinn amháin. Áfach, is beag daoine a bhfuil a fhios acu fós gurb é ailse uirí an ailse is coitianta i measc na bhfear idir 15 agus 34. Is minic a cheaptar go bhfuil an galar bainteach le fir níos sine amháin. Dar le Cumann Ailse na Stát Aontaithe tá ráta an ailse uirí ag méadú ar fud an domhain ach níl a fhios acu cén fáth a bhfuil méadú ag teacht chun cinn. Cé go bhfuil leitheadúlacht na faidhbe an íseal (5.7 do gach 100,000 duine) tá sé iontach tábhachtach go dtuigeann an t-aoisghrúpa is so-ghabhalaí go bhfuil baol ann agus conas déileáil leis.

B’fhéidir gur chóir do Aontas na Mac Léinn i UCD feachtas a chur ar siúil ionas go bhfuil an t-eolas cuí ag daltaí san ollscoil. Ní hea go mbeadh an feachtas bunaithe ar ailse na bhfear amháin ach ar an ailse go ginearálta agus an chaoi a bhféadfaimis an galar a sheachaint. D’fheadfaí stíl mhaireachtála níos sláintiúla a chur chun cinn le linn an fheachtais ionas go dtuigfí conas baol an ghalair a laghdú. Is gá féindiagnóis a mhúineadh anois ionas go mbeadh na scileanna sin againn sa todhchaí.

Tá ag eirí go geal le “Movember” agus feachtais eile, “Blue September” ina measc. Tá an grúpa “Blue September” ag díriú ar na fadhbanna céanna le “Movember” ag úsáid an datha gorm in ionad croiméil nó ribín bándearg.  Áfach, tá cuma ar an scéal go bhfuil i bhfad níos mó béime ar fheachtais bainteach le hailse na mban in Éirinn.

Mar chuid de Stiúrthóireacht Sláinte agus Folláine atá curtha i bhfeidhm ag an bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte, cuirtear tastáil ar smearadh as an gceirbheacs agus scrúdú brollaigh ar fáil saor in aisce do mná. Níl seirbhís choibhéiseach ar fáil do fhir in Éirinn faoi láthair, go háirithe i gcás scagthástáil na hailse phróstataigh. Le cabhair Aontais na Mac Léinn, d’fheadfaí a fhadhb seo a shoiléiriú go naisiúnta agus tús a chur le réiteach. Cé nach ngoilleann ailse phróstataigh ar aoisghrúpa na ndaltaí ollscoile anois caithfear aghaidh a thabhairt ar an todhchaí. Anuas seo tá gach aon seans go bhfuil daltaí ann go ngoilleann ailse na bhfear ar a gclann agus go mór acu an tacaíocht. Faoi láthair, diagnóisítear 3,267 fir in aghaidh na bliana leis an ailse phróstataigh in Éirinn. Tarlaíonn 97% de na cásanna seo agus an fear níos sine ná 50 bliana d’aois.

Dar le Cumann Ailse na hÉireann nach bhfuil scagthástáil curtha i bhfeidhm faoi láthair in Éirinn de dheasca fo-iarmhairtí na tástála. Tá ráta fáis na hailse phróstataigh an mhall ar fad agus ceaptar nach bhfuil sé riachtanach gach cás a leigheas agus bheadh an leigheas níos measa ná an ailse í féin. Faoi láthair, úsáidtear tástáil PSA chun dóchúlacht na hailse a mheas ach deirtear nach bhfuil an méid PSA iontaofa mar thomhas na hailse. Mar gheall ar sin, níl Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte sásta scagthástáil a chur ar fáil faoi láthair.

Bunaíodh na tástálacha do mná de dheasca tomhais iontaofachta agus tapaigh. Go dtí go n-aimsítear teicníc nua chun ailse phróstataigh a aimsiú go héasca ní bheidh scagthástálacha náisiúnta againn in Éirinn. Cé go ceapann roinnt daoine go bhfuil éagóir ann idir cóir leighis na mná agus na bhfear i gcás na hailse a mhalairt ar fad atá fíor. Le tuille cistiú agus feasachta ó ghrúpaí ar nós “Movember” agus “Blue September” bheadh dochtúirí agus eolaithe in ann breis taighde a chur ar siúl chun go réiteofaí dúshlán na diagnóise.


Gluais

coibhéiseach- equaivalnet scagthástáil– screening  ailse phróstataigh/uirí– prostate/testicular cancer leitheadúlacht– prevalance feachtas– campaign Aontas na Mac Léinn– Student’s Union iontaofa– reliable

Advertisements