An Idirlín as Gaeilge, an Fiú É?

 
 

Le teach chun cinn na Gaeilge ar an idirlín, déanann Charlotte Ní Éaún pléigh ar an éifect atá ag é seo ar úsáid na teanga.

Mar a sheasann daoine na tire seo faoi láithir, tá an suíomh idirlíne ‘Facebook’ chomh tábhactach l’ocsaigín dúinn. Nuair atá cósúir agat, nó ceist faoin obair bhaile nó fiú nuair atá tú ag iarraidh éagaoin maith a bheith agat, is í ‘Facebook’ an áit leis na rudaí laethiúil seo a roinnt leis an Domhan.
Dá má rud é go raibh an méid céanna suim ag daoine in ábhair scoile éagsúla mar atá sna ‘memes’ agus sna stadáis atá curtha in airde ar ‘Facebook’ ag daoine thart ar an domhan, beidh tír lán de dhochtúirí agus eolaithe againn!
De réir suirbhé idirlíne a rinneach i 2011 tá os cionn 77% den pobal iomlán Éireannach cláraithe ar an suíomh. Tá níos mó ná trí ceathrú de na daoine seo idir an aois 15-24. Freisin, síltear sa shuirbhé go gcaitheann daoine Éireannach thart ar cheithre nuaire deich nóiméad ar ‘Facebook’ cuile mí.
Máidir leis an nGaeilge, ní bhíonn dálta ar bit hag iarradh níos mó ama a chaitheamh leis an ábhar ná mar is gá. Ceaptar gur ábhar leathdránach agus teanga deacar í an Ghaeilge. Ach fiú leis an nGaeltacht ann i roinnt ceantair in Éirinn ag cuir cúrsaí samhraidh ar súil ionas go féidir le mic léinn Gaeilge a fhoghlaim mar teanga labhartha trí mhodh spraoiúil, fós níl torthaí an t-ábhar ag dul suas go rómhór.
Ach, anois le bliain nó dhó anuas tá rogha ag daoine atá cláraithe ar ‘Facebook’ a hardsocruithe agus na fógraí a fhaigheann siad a fháil tríd meáin na Gaeilge. Mar cúis de seo tá cúpla frásaí anois ag dul thart, nathanna beaga cosúil le ‘is maith liom é’ ar bhun pictiúirí agus nascanna. Bhain Cumann na Gaelach CÓBÁC as an mír seo an bhliain seo cháite i bPobaill na gCumann agus bhí éileamh ullmhór dóimh.
Ach an bhfuil rudaí spraoiúil mar seo chun cuir leis an méid daoine a bhaineann úsáid as an nGaeilge, nó an iad daoine atá Gaeilge acu cheanna féin na t-aon daoine atá ag baint úsáid as? Dar le Claire Ní Inglis Ní Éaideáin, mic léinn ag déanamh staidéar ar an nGaeilge agus an Stair (atá ‘Facebook’ as Gaeilge aici) gur “smaoineamh iontach é, ligeann sé do dhaoine Gaeilge a úsáid ina ghnáth shaol agus is slí iontach é an teanga a thabhairt isteach sa fhichiú aois.”
Is pointe iontach é seo, is modh amhra é seo an teanga a chuir chun cinn i slí nua, nach bhfuil feicthe ag daoine go dtí seo. Tá na mílte daoine ar líne cuile lá, agus fiú má tá cúpla focail á fhoghlaim acu tríd ‘Facebook’, nach iontach an rud é?
Tá an suíomh ullmhór ‘Twitter’, cosúil le ‘Facebook’ mar cheann de na suíomh idirlíne is cáiliúla ar domhan, le os cionn 140 milliúin daoine cláraithe ar an suíomh. Ag tús 2011 bhí níos mó ná 240,000 daoine Éireannach cláraithe leis an suíomh. Dos na daoine nach bhfuil mórán ar eolas acu faoin suíomh, is áit é lán de dhaoine cáiliúla a bhaineann úsáid as chun nasc díreach a dhéanamh lena leantóirí timpeall an domhain agus chun nuacht éagsúla faoin saol atá acu a roinnt.
Faoi láithir tá ‘Twitter’ ag dul tríd cúpla athruithe máidir leis na teangacha nach bhfuil ar fáil ar an suíomh go fóil. Ceann de na teangacha atá siad ag iarraidh go mbeidh acu ná an Ghaeilge. Faoi láithir tá an suíomh ag iarraidh aistritheoirí deonach a fháil le cabhar a thabhairt leis an aistriúchán.
Ach, an bhfuil na hathruithe seo ag déanamh aon difríocht leis an méid daoine ag labhairt as Gaeilge? Dar le Seán Cooke, mic léinn ag déanamh stáidéar ar an mBéarla agus an fhéalsúnacht (nach bhfuil ‘Facebook’ as Gaeilge aige) “is modh maith é don teanga de bharr go bhfuil chomh mhéid teangacha ar ‘Facebook’. Ach, níl sé úsáideach in aon slí eile mar nach ndéanann sé aon run chun an Ghaeilge a spreagadh nó a fheabhsú.”
Tá sé deacar le rá má tá nó muna bhfuil aistriúchán na suíomhanna seo go Gaeilge ag cuir leis an méid úsáid atá á bhaint amach ag daoine ar an teanga. B’fhéidir go bhfuil baint mór ag bród don teanga i gceist os cionn an fhoghlaim don teanga é féin. Tá a lán daoine ann atá bród acu don teanga, ach nach labhróidh ríamh os ard í, de bharr nach bhfuil éinne acu le labhairt leo.
Chun an fhírinne a rá, tá i bhfád níos mó oibre le déanamh chun an Ghaeilge a spreagadh i slí nua, séisiúl, bainte amach ón tslí a bhí sí múinte i scoileanna na tire. Ach, go dtí go dtarlaíonn sin, tógach mé an comhairle díobh trial a bhaint as ‘Facebook’ as Gaeilge, agus fiú ‘Twitter’ as Gaeilge nuair atá sé críochnaithe. Níl ort ach do ardshocruithe a athrú agus sult a bhaint as!

Gluais


Éagaoin- moan
Cláraithe- registered
Ardscocruithe- settings
Éileamh- demand
Amhra- wonderful
Leantóirí- fans
Aistritheoirí deonach- volunteer translators
Bród- pride

Advertisements