Taboo mór i beag bhaile na hÉireann

 
 

Agus an gnéas fós mar ábhar tabú i nGaeilge, fiosraíonn Cian Ó Tuathaláin stair na deacrachta atá againn leis an topaic seo.

Tá saol domhandaithe againn sa lá atá inniu ann. Faoin am seo, tá mise i gContae na Mí ag féachaint ar ‘The New Australian Masterchef’, nó i mBaile Átha Cliath ag fáil bás sa leabharlann ag roinn an ‘European Integration’.  Ach níl mé i m’aonar.

In Ollscoil San Diego, is dócha go bhfuil leaid óg ag déanamh mionchúrsa ar Léann Eorpach agus go bhfuil na leabhair ceannann céanna pioctha aige. I São Paulo, tá bean tí áirithe ag leanúint ar na cócairí ó Mhelbourne agus Sydney agus a gcuid ‘stéig changarú ar an mbarbie’. Éire: Cró na hEorpa. A Thiarna, tá muid feabhsaithe amach is amach, ach tá spás le fás fós.

Céad bliain ó shin, ba ghnáth sa Domhan Thiar go raibh cleamhnas i gceist ó thaobh mná óg agus fir oiriúnach. Bhí leanaí acu, d’fhreastail siad ar sheirbhísí reiligiúnach (Caitliceach nó Liútarach nó cibé), agus bhí saolta simplí acu le mná díograiseach dá bhfir agus dá gclann. Is minic in Éirinn a bhreathnaíonn muid siar agus deir muid, ‘ah, nach amantaí níos simplí ab ea iad’, agus déanann muid dearmad gur breacmheabhair é seo. Ba sheilbh an fhir iad na mná, agus sin mar a bhí.

Sna 1920í i Meiriceá, chonaic muid an chéad Réabhlóid Ghnéis agus na ‘Roaring Twenties’. Rinne Freud is go leor eile an argóint go raibh smachtúlacht ghnéis i ngach áit, agus anois sa deireadh thiar thall, bhí daoine in ann an fhírinne a fheiceáil nach raibh gnéas díbeartha ón bhfriotal ‘s ón phobail. Bhí éadaí nochtadh á gcaitheamh ag ‘showgirls’ agus tharla gnéas taobh amuigh den phósadh go forleathan. Is sna 1960í a chonaic muid mic léinn agus hipithe ag triail le gnéithe an ghnéis nach raibh feicthe againn roimhe sin.

Rinneadh scannáin den scoth ar nós ‘The Ice Storm’ ina bhfuil teaghlaigh i gConnecticut sna 1960í ar aghaidh ag turgnamh le caidreamh aerach, páistí ag teacht ag an saol taobh amuigh den phósadh agus daoine ag baint taitneamh as roinnt caidreamh gnéasaigh don chéad uair. Idir an dá linn, in Éirinn, cuireadh na máithreacha aonair isteach sna neachtlanna, bhí cosc ar achtanna homaighnéasaigh go dtí 1993, agus bhí ábhar an ghnéis ach amháin don coinfisiúnach.

Is stát óg í Éire a bheag nó a mhór, agus sna blianta tosaigh, bhí freagracht ag an rialtas ‘an tÉireannachas’ a chruthú. Is fíor go raibh Fianna Fáil agus Cumann na nGaedheal i gcumhacht, ach is léir gurb í an Eaglais Chaitleacach an fíor-rialtas a bhí againn. Ó thaobh rialacha na Róimhe de, díbríodh ‘litríocht an oilc’ agus chinntigh an chinsireacht go raibh an gnéas i bhfad ó chladaí na hÉireann.

Idir 1958 agus 1966, rinne an t-antraipeolaí cultúrtha, John Cowan Messenger, suirbhé ar Inis Oírr in Árainn. Foilsíodh leabhar le torthaí an suirbhé dar teidil: “Sex and Repression in an Irish Folk Community”. Sa leabhar seo, bhí sé soiléir nach raibh gnéasoideachas ar bith ag na daoine, go raibh gá le caidreamh chollaí ach chreid siad gur feall a bhí ann, go raibh gnéas i gcónaí sa dorchadas agus le éadaí ar fad orthu. Bhí cosc ar phógadh. An toradh ón smachtúlacht seo ná féinthruailliú iomarcach, caitheamh alcól iomarcach agus troid iomarcach.

Buíochas mór le Dia, (nó leis an ndiabhal, más maith leat), thug Gay Byrne an gnéas ar ais don phobail i stiúideo éigin i RTÉ agus chonaic muid an slí ina úsáidtear coiscín. Is san aimsir sin a fuair an ‘Late Late’ litreacha foréigneach ó dhaoine ag gearán faoin ábhar gnéasaigh, agus dúirt Gaybo le déanaí go raibh baill an lucht féachana i gcónaí ag fágáil na háite mar gheal ar chomhráite áirithe a bhí ar an gclár ar nós SEIF.

Ó shin amach, tá Éire beagnach ar an leibhéal céanna leis an ndomhan mórthimpeall orainn. Beagnach. Sna meáin, feiceann muid an gnéas anseo is ansiúd, ach an bhfuil na hÉireannaigh glactha leis an ngnéas fós? Bíonn muid i gcónaí ag déanamh jócanna agus amantaí bíonn na scéalta grinn seo maslach agus drochbhéasach. Cloiseann muid i gcónaí rudaí ar nós rideáil agus shifteáil, ach an gcloiseann tú ariamh aon duine ag úsáid ‘mise’ agus ‘fadhbanna ghnéis’ nó ‘mise’ agus ‘mothúcháin’ gan anáil a tharraingt? Tá fíorghnéas fós faoi rún anseo.

Le déanaí ar ‘Ros na Rún’, fuair muid blaisíní ‘PG’ le Lee agus Jason faoi na braillíní, ach níl mé in ann smaoineamh ar chomhrá a bhí ariamh agam faoi ghnéas agus mise ag úsáid na Gaeilge. Is í an Ghaeilge ná teanga na ndúchasach agus na bpribhléideach. Dar leis na grúpaí seo, is seantheanga í an Ghaeilge, teanga atá naofa, atá fileata. Ní do ghnéas í an Ghaeilge, is cosúil.

Caithfidh daoine áirithe a bheith tinn tuirseach le bheith ag caint nó ag comhrá as Gaeilge, agus ag gáirí agus ag fáil spraoi, ach amháin chun babhtáil go dtí Béarla le cloisteáil faoi “going on the pull” nó chun scigmhagadh a dhéanamh le rá “any hole’s a goal”, nach gcaitheann?

Is minic a chloistear déagóirí ag gáirí timpeall na háite ag an bhfocal ‘homaighnéasach’. “Tá tú homaighnéasach” a deir siad. Agus mar a dúirt mé cheana, bíonn siad ag gáirí. Le bhur d’thoil, déagóirí na hÉireann, stopaigí. Má dhúradh i mBéarla é, ní bheadh aon ghrinn ann. Más rud é go bhfuil greann déanta as ach amháin mar go bhfuil sé ráite i nGaeilge, bhuel, nach ndearbhaíonn sé sin go bhfuil an ábhar fós faoi gheis sa Ghaeilge?

D’iarr mé ar chúigear ó Ghaeltachtaí difriúil chun focail i nGaeilge a bhaineann le gnéas a fháil dom.  Anois, ba dhaoine ar chomhaois liomsa iad, a mbíonn i gcónaí ag labhairt liom faoi chúrsaí an saol. Ba chuma liom más focail seafóideach ab ea iad, más focail eolaíoch ab ea iad nó más focail drúisiúil ab ea iad. Ar éigean a bhfuil freagair faighte ar ais agam go dtí seo ó aon duine acu. Smaoinígí air sin.

Seans go bhfuil aithne agaibh ar Rossa Ó Snódaigh ó Kíla. Rinne sé a dhícheall chun leabhar a scríobh le téarmaíocht gnéasaigh ann, dar teidil ‘Cliúsaíocht as Gaeilge: Making Out in Irish’, agus tá sé ar fáil ar Coiscéim.ie ar phraghas €8. Molaim é, mar ag Dia tá a fhios nach gcloisfear i Ráth Cairn nó sa Rinn an t-ábhar atá ann!

 

GLUAIS:

Cró – Outhouse

Ba sheilbh – Property of

Smachtúlacht – Repression

Ag turgnamh – Experimenting

An Chinsireacht – Censorship

Feall – Evil Deed

Féinthruailliú – Masturbation

SEIF – AIDS

Drúisiúil – Raunchy

Advertisements