Drochthoighis

 
 

“Is maith an toighis cheoil atá agat,” arsa cara liom nuair a chuala sí mo sheinnliosta sa tseachtain. Ba mhór agam go raibh an tuairim sin aici ach níor aontaigh mé léi. An bhfuil a leithéid de dhuine ann atá i dteideal luach toighse a bhreithniú?

N’fheadar go bhfuil. Ach is cinnte go bhfuil neart breithiúna ann a thugann faoin tasc seo: ceirneoirí raidió, iriseoirí ceoil agus muintir na gcluasán. “Tá an traic sin ar fheabhas.” Is abairt é sin a théann trím ar nós chlaímh.

Is cuma liom má bhí tú i mbanna ceoil sna hochtóidí nó má bhain tú máistreacht amach sa Cheol nó má tá seacht míle amhrán déag agat ar d’iPod, níl an t-údarás ag duine ar bith a rá go bhfuil píosa áirithe ceoil go maith ná go huafásach; is féidir “Taitníonn/Ní thaithníonn sé sin liom” a rá cinnte. Ach ní hionann toighis is an fhírinne.

Má éiríonn le hamhrán an raidió a bhaint amach, ní féidir a luach a shéanadh. Muna dtaitníonn sé le ceirneoir éigean, ní hionann é sin is a rá gur drochamhrán é. Ar ndóigh, tá daoine ann fosta a dtaitníonn amhrán leo go dtí go gcloiseann siad ar an raidió é. Tá sé seo ar cheann de na chéad airíonna den ghalar a dtugtar Ardnósachas Ceoil air.

Is minic a cháineann na hothair seo popcheol; rud atá sách éasca a dhéanamh toisc go gcastar é níos minice ná cineál ar bith eile ceoil ar an raidió. Ní rómhinic a chastar a roghasa ceoil ar an raidió agus is cosúil go gcuireann sé sin isteach orthu. Ach ná creid go bhfuil coimpléasc ísleachta ar na daoine seo. A mhalairt atá fíor. Creideann siad gur sofaisticiúla ar fad iad ná gach duine eile toisc go n-éisteann siad le ceol nach bhfuil cloiste ag mórán daoine eile. Is breá leo saol an mhionlaigh. Dá laghad tóra atá ar amhrán is ea is fearr óna dtaobhsa mar ansin is mó daoine atá faoi na hothair AC ar dhréimire na sofaisticiúlachta.

Ní bhaineann an t-ardnósachas seo le ceol amháin. Is iomaí duine a mhothaíonn ardchéimiúil toisc an saghas bia a itheann siad. “Ó, tháinig na bananaí seo ó Chósta Ríce; tá siad sár-mhaith.” Ag deireadh an lae, is i mblas an bhanana atá an luach. Itheann daoine bananaí chun blas a thaitníonn leo a fháil agus is cuma má’s as Cósta Ríce nó Ceatharlach a tháinig siad, má thaitníonn a mblas le duine ar bith, tá a jab déanta acu.

Ar an dul céanna, má thaitníonn amhrán nó dán nó píosa ealaíne éigin liom, tá luach áirithe leis agus ní féidir le duine ar bith a rá nach maith an rud é. Úsáidtear an focal céanna le ‘toighis’ agus ‘blas’ a chur in iúl as Béarla, rud a léiríonn gur nádúrtha an rud é toighsí éagsúla a bheith ann.

Tá an ealaín go maith. Ón gceol go dtí an fhilíocht, ón bpéintéireacht go dtí an scannánaíocht, tá rud éigin ann do gach duine. Ach ní féidir aidiacht ar nós ‘maith’ a úsáid leis na toighsí a ghabhann leis an ealaín. Níor chuala mise trácht riamh ar ealaíontóir a raibh gach mac máthar ar aon intinn faoi; agus ní bheidh a leithéid de dhuine ann riamh.

~~

Gluais:

toighis: taste
seinnliosta: playlist
nuachleas: novelty act
neart breithiúna: plenty of judges
ceirneoir: disc jockey
rómánsachas: romanticism
cluasáin: headphones
airí: symptom
Ardnósachas Ceoil (AC): Musical Snobbery
coimpléasc ísleachta: inferiority complex
ardchéimiúil: superior

Advertisements