Tomhaltachas na hÉireannach: marbh nó beo?

 
 

Sa timpeallacht reatha seo, le geilleagar náisiúnta lag agus ioncam íseal, an bhfuil tomhaltachas na hÉireannach marbh nó beo, a fhiafraíonn Roibeard Ó Leamhna

Tá a fhios ag madraí na baile cé chomh holc agus cé chomh duairc atá cursaí faoi láthair in Éirinn. Léann tú scéalta gach lá faoi caillteanais post agus cloiseann tú drochscéalta na ngnáthdhaoine: tá a gcoigilteas imithe, ní féidir leo billí a íoc, leannan an liosta ar aghaidh. Seo iad na rudaí a bhíonn na méain ag plé faoi láthair agus cuireann siad íomha os ár gcomhair, íomha na hÉireann mar thír bhriste, bheagdgeise.

Cúpla bliain ó shín, bhí na méain ag plé rud an-difriúil ar fad – tomhaltachas na hÉireannach. I laethanta an Thíogair Cheiltigh, ba dhordfhocal coitianta é. Bhí méain náisiúnta agus idirnáisiúnta ag úsáid na tíre seo mar shampla foirfe de gheilleagar saoriomaíochta. Toisc go raibh muintir na tíre ag tuilleamh airgid maith, bhí siad ag caitheamh airgid gan preab ar bith.

Smaoinigh ar na laethanta maithe: bhíodh na tithe tabhairne agus na clubanna oíche lán de chustaiméirí gach deireadh seachtaine, bhíodh na lárionaid siopadóireachta lán de siopaeirí agus ní bhíodh moill ar bith ar dhaoine a gcuid airgid a chaitheamh ar eadaí nua, giuirléidí teicneolaíochta, agus araile.

Ó dheireadh na nóchaidí ar aghaidh, bhí nóisean sa tír gur caitheann an duine – agus, go háirithe, lánúineacha óg, pósta – teach a cheannach. Agus teach saoire a cheannach ina dhiadh. Agus carr nua chomh maith. Agus saoire phacáiste álainn. Agus aon rud eile a thaispeánann gur duine saibhir, rathúil, sásta thú.

B’fhéidir an sampla is fearr ó laethanta an Thíogair Cheiltigh mar gheall ar thomhaltachas na tíre ná an fochultúr a fhobairt inar thaistilíodh daoine trasna an aigéin chun roinnt siopadóireachta a dhéanamh i Meiriceá. Cinnte, bhí na praghasanna an-mhaith agus bhí sé furasta go leor taisteal a eagrú chuig na cathracha móra, ach taispeánann an nós seo an méid iarrachta is féidir le daoine a dhéanamh nuair atá siopadóireacht i gceist.

Sa bhliain 2005, tháinig an Ghníomhaireacht Náisiúnta do Thomhaltóirí ar an saol, eagraíocht rialtais nua chun cearta tomhaltóirí a chosaint. Ag an am, bhí an-chuid cainte and plé sna méain mar gheall ar chearta tomhaltóirí agus ar mhiondíoltóirí le praghasanna éagóracha agus dá bhrí sin, cruthaíodh an ghníomhaireacht.

Ghlac an tomhaltachas ról lárnach i ngeilleagar na tíre sa tréimhse seo agus tháinig cuid mhaith d’airgeadais naísiúnta ó phóca an thomhaltóra. Chomh maith leis sin, bhí an-tábhacht ag baint leis an méid tacaíochta a thug tomhaltóirí don earnáil réadmhaoine.

Nuair a thosaigh an cúlú eacnamaíochta go hoifigiúil sa bhliain 2008, b’fhurasta a fheiceáil go raibh deireadh i ndán don chultúr tomhaltachais. Toisc nach raibh an méid sin airgid ag daoine, níor féidir leo an méid sin siopadóireachta a dhéanamh. Toisc go raibh daoine ag cailleadh a gcuid jabanna, níor féidir leo airgead a chaiteamh ar rudaí gan thábhacht.

Agus leis sin, bhraith na miondíoltóirí éifeacht chúrsaí an gheilleagair. Dúnadh síopaí móra de shaghas Zavvi, Borders, Barratts agus Habitat, faoi mar a d’éirigh an tomhaltóir i bhfad níos cúramaí lena chuid airgid.

Áfach, b’fhéidir nach bhfuil sé cothrom a rá go bhfuil tomhaltachas na hÉireannach marbh na laethanta seo. Mar dhaoine, is aoibheann linn airgead a chaitheamh agus earraí a fháil, fiú in amanna deacra. An bhliain seo caite, dúirt bainistíocht an lárionaid siopadóireachta Dhún Droma go raibh líon na tomhaltóirí beaganín níos airde ná an bhliain roimhe.

Chomh maith leis sin, is féidir linn muinín an tomhaltóra a fheicéail le díolacháin an Eanáir faoi láthair. Osclaíodh roinnt mhaith siopaí ar Lá Fhéile Stiofán – ní tharlaíodh sé sin cúpla bliain ó shín, fiú. Agus dúirt na miondíoltóirí go raibh freagairt mhaith ó dhaoine agus go raibh na siopaí gnóthach go leor.

Ní féidir linn ár ndromanna a chasadh ar mhargadh maith. Glacann an tomhaltachas páirt thábhachtach ní hámhain sa gheilleagar, ach i sochaí na hÉireann. Ag breathnú siar ar imeachtaí le déanaí, is dócha nach n-athróidh sé sin sa todchaí.

Gluais

Tomhaltachas – consumerism

Caillteanais post – job losses

Coigilteas – savings

Dordfhocal – buzz word

Geilleagar saoriomaíochta – free-market economy

Saoire phacáiste – package holiday

An Ghníomhaireacht Náisiúnta do Thomhaltóirí – the National Consumer Agency

Chun cearta tomhaltóirí a chosaint – to defend consumer rights

Éagórach -unfair

Miondíoltóirí – retailers

Advertisements